Dziennik Gazeta Prawana logo

"Obcy" kończy 40 lat. "Wzorcowe połączenie horroru i SF oraz manifest feministyczny"

25 maja 2019, 19:29
Ten tekst przeczytasz w 6 minut
Sigourney Weaver na planie "Obcego"
Sigourney Weaver na planie "Obcego"/Media
Światową premierę film miał 25 maja 1979 r. Od niego zaczęła się kariera reżysera Ridleya Scotta oraz aktorki Sigourney Weaver. "To wzorcowe połączenie horroru i science fiction" – powiedział PAP krytyk filmowy Jakub Demiańczuk.

W Polsce film, zatytułowany w oryginale "Alien", był pokazywany jako "Obcy - 8 pasażer Nostromo". Miał premierę rok po debiucie w Stanach Zjednoczonych. Na plakacie reklamowym autorstwa jednego z twórców polskiej szkoły plakatu, Jakuba Erola, widniało hasło "W przestrzeni nikt nie może usłyszeć twego krzyku!!!”. Film szybko trafił do dystrybucji na kasetach VHS. Lektorem pierwszego wydania był Tomasz Knapik.

- – powiedział PAP krytyk filmowy Jakub Demiańczuk.

W recenzji obrazu w magazynie "Film" z 6 lipca 1980 r. Andrzej Kołodyński napisał, że "mechanizm strachu został w tym filmie opanowany do perfekcji".

"Mają tylko nazwiska. Rozmawiają z drażniącą monotonią o pieniądzach i technice, zachowują się nonszalancko jak kierowcy konwoju ciężarówek - na luzie, w czasie krótkiego postoju. Są wśród nich dwie kobiety, ale w ich wzajemnych stosunkach płeć nie ma żadnego znaczenia. Obowiązuje bezwzględna hierarchia służb, przez którą nie przebija się nic osobistego. Taka jest załoga transportowca przyszłości, nazwanego Nostromo" – napisał Kołodyński o bohaterach.

Nie pada tutaj nazwa kluczowego bohatera filmu, tytułowego Obcego, który w pewnym momencie trafia na statek i zaczyna zabijać członków załogi. Przerażający wygląd postaci to pomysł szwajcarskiego malarza Hansa Rudolfa Gigera. Jego prace reżyserowi filmu Ridleyowi Scottowi pokazał scenarzysta Dan O'Bannon. Kiedy Scott zobaczył kreatury na obrazach Gigera "Necronomicon IV" i "Necronomicon V" poprosił, by ten przeniósł je na plan filmowy.

H.R. Giger zaprojektował nie tylko samego Obcego, ale też dużą część scenografii. W maju 1978 r. pisał w swoim dzienniku (przytaczanym przez "VICE Polska"): "Prace nad filmem idą pełną parą. Budowa statku kosmicznego jest na ukończeniu. Wygląda nieźle. Małe modele krajobrazu i wejścia do statku są gotowe. Ludzie, którzy je budowali, nie mają pojęcia o mojej architekturze. Powiedziałem im, że do budowy powinni użyć kości i plasteliny".

Jego konstrukcje potworów były na tyle przerażające, że w drodze na plan zostały zatrzymane na lotnisku przez amerykańskich celników. Dan O'Bannon musiał udać się do urzędników i wyjaśnić, że przerażające elementy to tylko fragment filmowej scenografii.

Tworząc ksenomorfy, czyli fikcyjne istoty pozaziemskie, Giger inspirował się twórczością H.P. Lovecrafta. Z kolei Scott, wśród swoich inspiracji wymieniał "2001: Odyseję kosmiczną" Stanleya Kubricka, "Gwiezdne wojny" George'a Lucasa i horror "Teksańska masakra piłą mechaniczną" Tobe'a Hoopera.

Demiańczuk, wskazując inspiracje, które wpłynęły na film Ridleya Scotta, powiedział: .

- – dodał krytyk.

Początkowo głównym bohaterem miał być mężczyzna. Rolę powierzono jednak Sigourney Weaver, która była wtedy 28-letnią, szerzej nieznaną aktorką. W rozmowie z Reuteursem z okazji 40-lecia premiery aktorka stwierdziła, że będąc na planie nie czuła, że bierze udział w tak ważnym projekcie. Ekipa była skromna, młody reżyser. Dla Ridleya Scotta był to dopiero drugi film. Wcześniej nakręcił "Pojedynek" (1977), którego scenariusz był inspirowany opowiadaniem Josepha Conrada pod tym samym tytułem.

Weaver wspomniała jedną z najsłynniejszych scen filmu, kiedy Obcy wychodzi z ciała jednego z członków załogi. "Nie mogliśmy uwierzyć w to, co widzieliśmy. Dla nas wszystkich było zaskakujące, jak bardzo realistyczne były efekty specjalne w tym filmie" – powiedziała.

W jednym z wywiadów Ridley Scott przyznał, że do głównej roli była przymierzana również Meryl Streep. Znały się z Weaver z college'u. Ostatecznie zagrała Sigourney, a obok niej na ekranie pojawiają się również Tom Skerritt, Harry Dean Stanton, Veronica Cartwright, John Hurt i Ian Holm.

Początkowo do "roli" Obcego był przymierzany Peter Mayhew, czyli Chewbacca z "Gwiezdnych wojen", ostatecznie w filmie wystąpił jednak Bolaji Badejo. Dla pochodzącego z Nigerii artysty była to jedyna rola filmowa. W jednym z londyńskich pubów wypatrzył go członek ekipy filmowej. Badejo miał ponad dwa metry wzrostu.

Film okazał się artystycznym i komercyjnym sukcesem. W samych Stanach Zjednoczonych zarobił 80 milionów dolarów. Zdobył Oscara za najlepsze efekty wizualne (miał też nominację za najlepszą scenografię) i Nagrodę Saturn w kategorii najlepszy film science fiction.

W 2002 roku Biblioteka Kongresu USA wpisała go na listę dziedzictwa kulturowego i zdecydowała o włączeniu do amerykańskiego Narodowego Rejestru Filmowego.

Film doczekał się kolejnych pięciu części. W 1986 roku James Cameron wyreżyserował "Obcego: decydujące starcie". Sześć lat później do historii powrócił David Fincher w "Obcym 3", a w 1997 Jean-Pierre Jeunet w "Obcy: Przebudzenie". Sam Scott zrealizował dwa prequele sagi: "Prometeusz" (2012) oraz "Obcy: Przymierze" (2017).

W 2003 r. powstała nowa, "reżyserska wersja" pierwszego "Obcego".

Z okazji 40-lecia premiery zremasterowana wersja "Obcego" ukazała się na Blu-ray. Wytwórnia Fox przygotowała również serię sześciu krótkich filmów w serii "Alien: 40th Anniversary Shorts", które można zobaczyć w sieci.

Na początku roku, w jednej ze szkół w New Jersey uczniowie przygotowali sceniczną wersję filmu. Stała się tak popularna, że na jedno z przedstawień przyszła sama Weaver.

- - podkreślił Demiańczuk.

- - powiedział krytyk.

- – dodał Demiańczuk.

Copyright
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Źródło Media/PAP
Zapisz się na newsletter
Najważniejsze wydarzenia polityczne i społeczne, istotne wiadomości kulturalne, najlepsza rozrywka, pomocne porady i najświeższa prognoza pogody. To wszystko i wiele więcej znajdziesz w newsletterze Dziennik.pl. Trzymamy rękę na pulsie Polski i świata. Zapisz się do naszego newslettera i bądź na bieżąco!

Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich

Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj