Dziennik Gazeta Prawana logo

45 lat z Kargulem z Pawlakiem, czyli jubileusz "Samych swoich"

16 września 2012, 15:20
Ten tekst przeczytasz w 4 minuty
Sami swoi
Sami swoi/Media
"Ano podejdź do płota". "A na co?". "Podejdź, bo i ja podchodzę". Ten dialog Kargula z Pawlakiem pamiętają wszyscy. 45 lat temu do kin weszli "Sami swoi" Sylwestra Chęcińskiego.

Pomysł na opowieść o repatriantach zza Buga Andrzej Mularczyk, pisarz i dziennikarz, zaczerpnął ze wspomnień rodzinnych. Jego stryj, Jan Mularczyk – pierwowzór Kazimierza Pawlaka, był sołtysem we wsi Boryczówka pod Trembowlą. Podczas wysiedlania Polaków na Ziemie Zachodnie stryj pojechał transportem z inną wsią. Wyboru nowego miejsca do zamieszkania dokonał, gdy pociąg zatrzymał się w okolicach Tymowej, między Lubinem i Ścinawą. Jan Mularczyk zobaczył tam krowę z ułamanym rogiem – własność nielubianego sąsiada.

Na kanwie opowieści stryja Andrzej Mularczyk napisał scenariusz słuchowiska radiowego "I było święto", które wyreżyserował Andrzej Łapicki. Rolę Pawlaka zagrał Wojciech Siemion, o Kargulu bohaterowie tylko wspominali.

Mularczyk przerobił potem scenariusz z radiowego na filmowy. Temat jednak odrzuciło kilka zespołów filmowych. – wspominał reżyser Sylwester Chęciński w wywiadzie dla portalu "Naszemiasto.pl". Tekstem zainteresował się dopiero Czesław Petelski, szef zespołu Iluzjon.

Scenariusz trafił w ręce Sylwestra Chęcińskiego, który znał już słuchowisko "I było święto". – tak mówił reżyser w wywiadzie dla "Gazety Wyborczej". Według twórcy, temat przesiedleń na nowe ziemie miał komediowy potencjał.– wspominał Chęciński na łamach "Gazety Wyborczej".

W roli Pawlaka reżyser zamierzał obsadzić Jacka Woszczerowicza. I choć aktor bardzo chciał zagrać, to musiał jednak zrezygnować z powodów zdrowotnych. Trzeba było rozpocząć poszukiwania odpowiedniego aktora. – podkreślał Chęciński w "Gazecie Wyborczej". Rolę Kargula powierzono popularnemu wówczas Władysławowi Hańczy.

Wyzwaniem okazało się znalezienie odpowiednich plenerów: dwóch domów stojących naprzeciw siebie oraz miasta z rynkiem. – opowiadał reżyser w wywiadzie dla "Nowej Trybuny Opolskiej". Ostatecznie wybór padł na gospodarstwo państwa Daleckich w Dobrzykowicach. Do realizacji scen w miasteczku wybrano Lubomierz, w którym wcześniej kręcono nowelę "Wdowa" z "Krzyża walecznych" Kazimierza Kutza.

Zdjęcia do "Samych swoich" trwały cztery miesiące. – podkreślał na łamach "Dziennika Łódzkiego" filmowy Witia, czyli Jerzy Janeczek.

Problemem dla części aktorów – poza Wacławem Kowalskim – okazał się wschodni dialekt, którym mieli się posługiwać bohaterowie. – – tłumaczył reżyser na portalu "Naszemiasto.pl". Ostatecznie pod postać Kargula głos podłożył Bolesław Płotnicki, Jadźkę – graną przez Ilonę Kuśmierską – zdubbingowała Elżbieta Kępińska, a Leonię Pawlak, matkę Kazimierza i Jana – graną przez Natalię Szymańską – Irena Malkiewicz.

Film miał swoją premierę 15 września 1967 roku. Początkowo nie zdobył dużej popularności. – wspominał Sylwester Chęciński na łamach "Angory".

Reżyser przed kręceniem kontynuacji bronił się prawie siedem lat. Zanim ostatecznie podjął się na realizacji drugiego filmu o przygodach Kargula i Pawlaka, od razu zażądał zgody na powstanie części trzeciej, rozgrywającej się w USA. Liczył, że wizja kosztów produkcji zagranicznej przerazi dyrekcję kinematografii. Zgodę jednak otrzymał i w efekcie nakręcono "Nie ma mocnych" i "Kochaj albo rzuć".

W 1995 roku w Lubomierzu (dolnośląskie) powstało Muzeum Kargula i Pawlaka. Można tam obejrzeć m.in. fragmenty filmów, plakaty, płot oddzielający posesje głównych bohaterów, fragment muru z napisem "3 x NIE" czy ziemię z Krużewnik. Całości dopełnia ekspozycja sprzętów i urządzeń wykorzystywanych w czasach powojennych przez osadników.

W kwietniu 2002 roku widzowie telewizji Polsat obejrzeli cyfrowo pokolorowaną wersję "Samych swoich".

Copyright
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Źródło PAP Life
Zapisz się na newsletter
Świadczenia, emerytury, podatki, zmiany przepisów, newsy gospodarcze... To wszystko i wiele więcej znajdziesz w newsletterze Dziennik Radzi. Chcesz się dowiedzieć, kto może przejść na wcześniejszą emeryturę? A może jakie ulgi można odliczyć od podatku? Kto może otrzymać środki w ramach renty wdowiej? Zapisz się do naszego newslettera i bądź na bieżąco!

Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich

Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj