Ten serial daje do myślenia. Potrafisz przestać patrzeć na świat z ludzkiej perspektywy?

Serial dokumentalny "Wyjątkowy gatunek" jest dostępna na bezpłatnej platformie streamingowej ARTE.tv.

Narracja Krystyny Czubówny

Polską wersję serii czyta Krystyna Czubówna – jeden z najbardziej rozpoznawalnych głosów dokumentów o otaczającym nas świecie. Jej spokojna, charakterystyczna narracja nadaje animowanej serii formę znaną widzom z klasycznych filmów przyrodniczych, ale jednocześnie kontrastuje z przewrotnym pytaniem, które stawia: czy człowiek rzeczywiście zasługuje na miano wyjątkowego?

Człowiek w skali wszechświata

Pierwszy odcinek serii "Wyjątkowy gatunek", zatytułowany "To, co najmniejsze, i to, co nieskończone", rozpoczyna podróż od skali, której ludzki umysł właściwie nie jest w stanie objąć – ogromu Wszechświata, galaktyk i gwiazd. Kolejny, "Jedyna forma życia", podważa przekonanie, że Ziemia i życie na niej są czymś absolutnie wyjątkowym. W obliczu setek miliardów planet mogących potencjalnie sprzyjać życiu nasza perspektywa zaczyna wyglądać zupełnie inaczej. Trzeci odcinek, "Sekunda na Ziemi", przenosi tę perspektywę z przestrzeni na czas. Obecność człowieka w historii naszej planety okazuje się zaledwie krótkim mgnieniem. Następnie seria przygląda się miejscu homo sapiens w ogromnym "drzewie życia". "Liść, który przesłania las" przypomina, że człowiek jest tylko jednym z elementów niezwykle różnorodnego świata organizmów.

Kolejne odcinki rozprawiają się z naszym przekonaniem o dominacji. Odcinek zatytułowany właśnie "Dominacje" pokazuje, że pod względem liczebności, wielkości, długości życia czy zdolności adaptacyjnych istnieje wiele gatunków, które przewyższają człowieka. Teza postawiona w kolejnym odcinku idzie jeszcze dalej: gdyby urządzić olimpiadę biologicznych możliwości, człowiek przegrałby z innymi zwierzętami w wielu konkurencjach. Nie oznacza to jednak, że ludzkość nie ma wyjątkowych zdolności. Wiele ludzkich wynalazków i rozwiązań odmieniło świat. "Wyjątkowy gatunek" nie próbuje więc udowodnić, że człowiek jest "zwyczajny", a raczej stawia pytanie o to, co naprawdę oznacza wyjątkowość i czy musi ona oznaczać dominację nad innymi gatunkami.

Jednym z najważniejszych tematów serii jest zależność człowieka od innych form życia. Nasze przetrwanie i dobrostan są całkowicie związane z innymi gatunkami. Jeden z odcinków zagląda pod powierzchnię ludzkiego ciała – do organów, komórek i genów. Człowiek okazuje się organizmem złożonym z ogromnej liczby współistniejących mikroorganizmów, od których zależy również nasze zdrowie. W finałowym odcinku powraca pytanie o wyjątkowość człowieka. Sztuka, nauka i technologia są bezsprzecznie niezwykłymi osiągnięciami naszego gatunku. Jednocześnie skala wpływu człowieka na środowisko jest dziś tak ogromna, że konsekwencje naszej działalności odczuwają niezliczone inne gatunki – a ostatecznie także my sami.

Serial narzucający zmianę perspektywy

"Wyjątkowy gatunek" to 10 krótkich, około czterominutowych odcinków, które wykorzystują animację 3D i popularnonaukową narrację, aby opowiadać o zagadnieniach z pogranicza nauki, ekologii, filozofii i kultury. To właśnie krótka forma jest jednym z jej największych atutów. Każdy odcinek można potraktować jako osobny eksperyment myślowy – obejrzeć w kilka minut, a następnie wrócić do pytania, które zostawia. Być może największą wartością "Wyjątkowego gatunku" nie jest odpowiedź na pytanie, czy człowiek jest wyjątkowy, lecz zachęta, by choć na chwilę przestać patrzeć na świat wyłącznie z ludzkiej perspektywy.

Lista kolejnych odcinków

Na serial "Wyjątkowy gatunek" dostępny za darmo ARTE.tv składa się następujące 10 odcinków:

1. "To, co najmniejsze, i to, co nieskończone"
2. "Jedyna forma życia"
3. "Sekunda na Ziemi"
4. "Liść, który przesłania las"
5. "Dominacje"
6. "Słaby gatunek"
7. "Inteligencja"
8. "W sieci życia"
9. "W głębi siebie"
10. "Dziedzictwo"