Nominację w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny oprócz "Katynia" Wajdy i "12" Nikity Michałkowa otrzymały również izraelski obraz Josepha Cedara "Beaufort", niemiecko-austriacki "The Counterfeiters"("Fałszerze") Stefana Ruzowitzky'ego i kazachstański "Mongol" Siergieja Bodrowa.

Film życia

"To była najtrudniejsza decyzja w moim życiu" - tak o sfilmowaniu historii zbrodni katyńskiej mówił przed polską premierą Andrzej Wajda. "To fabularny obraz o ludziach i ich historiach - niestety, film nie zdoła wyczerpać całej tematyki zbrodni katyńskiej, dlatego został wpisany w akcję, tak żeby prawda historyczna nie została zapomniana" - mówi reżyser. "Musiałem zrobić ten film. To historia mojej matki, mojego ojca - zwykłych ludzi, którzy walczyli z reżimem".

"Katyń" opowiada o zbrodni popełnionej przez NKWD podczas II wojny światowej, poprzez pryzmat losów tych, którzy pozostali przy życiu - ich żon, matek i dzieci. Anna, żona rotmistrza Pułku Ułanów w Krakowie, czeka na męża, a oczywiste dowody, że został zamordowany prze Rosjan przyjmuje z niedowierzaniem. Żona generała w kwietniu 1943 roku dowiaduje się o śmierci męża po odkryciu przez Niemców masowych grobów polskich oficerów w lesie katyńskim. Milczenie i kłamstwa na temat zbrodni także po wojnie nie dają spokoju Agnieszce, siostrze pilota, który podzielił los pozostałych polskich żołnierzy.

W filmie zagrali m.in.: Artur Żmijewski, Magdalena Cielecka, Paweł Małaszyńki, Danuta Stenka i Maja Ostaszewska.

Polskie filmy, które walczyły o Oscary

Na członkach Akademii zapewne wrażenie zrobił fakt, że przy filmie pracowali znani i szanowani w Hollywood twórcy. Za zdjęciami do filmu stoi operator Paweł Edelman, który pracował przy oscarowym "Pianiście" (nominacja do Oscara za zdjęcia) oraz "Rayu", a muzykę stworzył światowej sławy kompozytor Krzysztof Penderecki.

Po raz ostatni polski fim otrzymał nominację do Oscara w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny w 1982 roku. Był to "Człowiek z żelaza" Wajdy, ale został wycofany z rywalizacji. W historii nagród Amerykańskiej Akademii Filmowej nominację w kategorii Najlepszy Film Nieanglojęzyczny otrzymały następujące filmy z Polski:

Oscar 1964: "Nóż w wodzie" (nagroda dla "Osiem i pół")

Oscar 1967: "Faraon" (nagroda dla "Kobiety i mężczyzny")

Oscar 1975: "Potop" (nagroda dla "Amarcord")

Oscar 1976: "Ziemia obiecana" (nagroda dla "Dersu Uzała")

Oscar 1977: "Noce i dnie" (nagroda dla "Czarne i białe w kolorze")

Oscar 1979: "Panny z wilka" (nagroda dla "Blaszanego bębenka")

Oscar 1982: "Człowiek z żelaza" (nagroda dla "Mefista"). Film Wajdy został wycofany z rywalizacji o nagrodę przez ówczesne władze.

Nie tylko "Katyń" ma szanse na statuetkę

"Katyń" to niejedyny polski akcent filmowy w Hollywood. Amerykańska Akademia Filmowa nominowała również do Oscara w kategorii krótkometrażowy film animowany "Piotrusia i wilka" - wspólną produkcję Polski i Wielkiej Brytanii na podstawie bajki Sergiusza Prokofiewa. W tej samej kategorii walczyć będzie też film "Madame Tutli-Putli", którego współreżyserem jest Polak Maciej Szczerbatowski. Na nagrodę ma również szanse operator Janusz Kamiński za zdjęcia do "Motyla i skafandra".